lijst van werken
vorige bladzijde



178 G U I D O   G E Z E L L E,   D E   A N D E R E

vorige bladzijde trouwen was hetzelfde als dat van alle mystici, die steeds met huivering hun ‘goedheid’ hebben ontkend – en waarlijk niet enkel uit heilige nederigheid! Met de onrust dezer laatsten, de mystici, wier geweten hen tot een eeuwig ‘ken u zelf’ dwong, was ook Gezelle’s onrust verbonden. Zij is de onvermijdelijke onrust en beproeving van de homo religiosus. – Gezelle heeft vragen gesteld, die op alarmerende bewustheden wijzen en bewijzen dat hij ook zijn schoonste aandriften (waarmede hijzelf stond of viel) op hun zuiverheid dorst onderzoeken, vragen waarmede hij ook zijn zuiverste realiteit als mogelijke zelfmisleiding wantrouwt:

Of; is ’t al blinde nacht en logen,
             ’t vermogen,
   dat in mij waakt en
, waarheidziek,
mij laaft en lescht?


en elders:

Of is ’t om niet, misschien, dat mij daarbinnen trilt
een ongekende tocht, die altijd opwaards wilt?


Vragen die zo doorhuiverd opklinken uit de afgronden van het menselijk dolen, schrijft men niet toevallig en zonder voorgeschiedenis, en zeker niet vanuit het (‘geruststellend’) antwoord. Gezelle heeft zich door niet éen antwoord laten geruststellen: zijn geloof is tot het laatste ogenblik geloof gebleven: niet-weten: nacht. Hij die toch zoveel verstònd, verstond en ervoer meer dan wie dat het geloof een nacht is – en daarmee een niet zó geruststellend antwoord (we komen hier nog nader op terug). – Deze vragen, uit 1882 en 1891, verbinden de grijsaard rechtstreeks met de jonge priester, die reeds als 22-jarige de hérésie des oeuvres onderkende, en die ook zijn eigen deugden onbarmhartig ontmaskerde en als een kleine schijn aan de oppervlakte deprecieerde. – Déze kwellende zichzelf-ondervrager nu leefde eveneens in het zwijgen. Ook met diens helderziendheid moest de innerlijke ontwrichting worden doorstaan en de Umwertung gevolgd. En stellig maakte deze het zwijgen nog dieper...
    Ook langduriger. volgende bladzijde





















volgende bladzijde
inhoudsopgave



aangemaakt: 13-07-2009 Copyright © 2009 by
R. Bruning en Th. Bruning
copyright
laatste aanpassing: 07-09-2009