vorige bladzijde Bovendien, om kunst te verstaan, moet men niet enkel haar ,,gedachte”, haar ,,inhoud” kunnen achterhalen (men zou dan evengoed genoegen kunnen nemen met een bondig tractaatje), men moet ook gevoelig zijn voor den uitdrukkingsvorm, de táál der verschillende kunsten, men moet vertrouwd zijn met datgene wat een gedicht tot gedicht; een schilderij tot schilderij, een sculptuur tot een waarachtig schoone sculptuur heeft gemaakt. Om de noblesse van den toch zoo eenvoudigen Vermeer te kunnen verstaan, moet men het stille wonder van kleur, licht en compositie, dat zijn doeken zijn, geheel kunnen navoelen. Hier doet men niets met een stelletje aangeleerde ,,grondbeginselen”, een reeksje instructieve vingerwijzingen, ook al kan men sommigen op deze wijze wel eenigszins ontvankelijker maken (maar dit ,,eenigszins” bevestigt alweer de aanwezigheid van een.... torenkamer).

    ,,Knut Hamsun”, schreef ik precies tusschen de twee alinea’s in, die de schrijver van het Bouwblad citeert en eenigszins uit hun verband rukt, ,,Knut Hamsun moge voor talloozen verstaanbaar schijnen, door tallooze gelezen, zelfs verslonden worden, de levensvisie, de visie ook van elk zijner scheppingen, datgene dus waardoor zijn werk werd geïnspireerd en waarvan het de gestalte is, blijft voor diezelfde talloozen een ontoegankelijk, onverstaanbaar geheim. Zij kunnen die visie, datgene wat hij met zijn verbeelding tot uitdrukking heeft willen brengen, eerst ’begrijpen’, als het herleid is tot een formule, preciezer: tot een gemeenplaats, tot een skelet. Datgene wat dit skelet tot een mensch maakt en dien mensch onderscheidde van andere menschen met een vrijwel zelfde skelet, is in die formule vergaan.”

    Overigens: het is heelemaal geen schande voor de groote massa, wanneer zij klakkeloos aan de verbeeldingen van een kunstenaar voorbijgaat, noch is het een schande voor den kunsteraar wanneer zijn verbeeldingen aan de groote massa ontgaan. De groote massa — ik meen dit eerlijk en oprecht — kan haar tijd wel beter, nuttiger en schooner besteden dan met zich te verdiepen in een wereld waarvan volgende bladzijde


227

























aangemaakt: 01-03-2008 Copyright © 2009 by
R. Bruning en Th. Bruning
copyright
laatste aanpassing: 09-01-2013