dit verval is een exponent van die kleinstaterij, welke met onze zelfstandigheid identiek is. — Het is triest dit te hooren. Het is triest thans te vernemen, dat wij, die in het verleden zooveel gepres­teerd hebben, en alléén gepresteerd hebben, tot niet veel meer dan ,,verloren oorlogen’’ in staat zullen zijn (of feitelijk altijd geweest zijn). Ons volk verkeert in verval, zelfs veel meer in verval dan men op papier kan waarmaken, doch dit verval is geen gevolg van klein­staterij; het loopt parallel aan het verval, dat alle West-Europeesche volken (ook het Duitsche) hebben doorgemaakt of nog doormaken en vindt zijn oorzaak in het verval, of beter: in een crisis der West-Europeesche cultuur. Zooals wij de crisis van het herfsttij der middeleeuwen hebben overwonnen en wij ons herstelden in de glorie van de gouden eeuw waardoor wij voor alle eeuwen ons bestaan bevestigden onder de volken der wereld, zoo kunnen wij ook — en opnieuw alléén — de huidige crisis overwinnen, weliswaar niet in één tel, niet in één maand, niet in één jaar, maar stellig en zeker, en ook spoedig.

Men glimlacht, en antwoordt: wij, met zoo’n klein staatje, wij leven hier ingekerkerd tusschen onze grenzen, zonder contact met de wereld en met de realiteiten van het leven, — laat ons opgaan in een groot Rijk en met dat groote Rijk wederom geestelijk en cultureel tot expansie geraken; de dagen van voor 10 Mei worden anders wederom en onherroepelijk en ondanks allen goeden en revolutionnairen wil ons perspectief voor de toekomst (met al de gevolgen van dien). — Inderdaad, politiek en staatkundig hebben wij gedurende langen tijd miserabel, stupide, satisfait (en tegelijk klein­burgerlijk-beangst) geleefd, maar cultureel hebben wij geheel andere dingen beleefd. Neem de voornaamste vertegenwoordigers van onze moderne letterkunde, vanaf Huet, Multatuli etc. tot en met en na Marsman, en men bemerkt niet alleen, dat deze geesten midden in de branding van het Europeesche geestesleven stonden, men bemerkt eveneens, dat het ,,geuzenbloed’’ en de drift der vikingen nog even vermetel leeft als weleer. Ver van de politiek (zoo langen tijd het domein der charlatans, waar de werkelijk grooten van geen tel waren; een verschijnsel trouwens, dat men ook elders in Europa kon


74

























aangemaakt: 01-03-2008 Copyright © 2009 by
R. Bruning en Th. Bruning
copyright
laatste aanpassing: 19-10-2009